Beeld van Gods heiligheid

God heeft de man geschapen om vooral Gods heiligheid en koningschap af te beelden. De godsaspecten of goddelijke eigenschappen die daarbij vooral een rol spelen zijn:

• soevereiniteit (God is eigenmachtig, gezagvol en krachtdadig; daardoor is zijn koningschap gekenmerkt door kracht, gezag en initiatief)
• wijsheid (Gods is alwetend, waarachtig en creatief; daardoor kan Hij met wijs beleid regeren als een verstandige en rechtvaardige Koning met visie voor de toekomst)

Beeld van Gods koningschap

Het feit dat God eerst de man gemaakt heeft en vervolgens de vrouw uit de man, zet de man neer als een relatief onafhankelijk persoon, die bovendien voorop loopt en de leiding heeft, initiatieven neemt en de eindverantwoordelijkheid heeft (1Kor.11:3;8-9). Jezus wordt de eerstgeborene van God genoemd. Het begrip "eerst" geeft niet zozeer een tijdsvolgorde aan, maar vooral een rangorde en dat zien we vaker in de Bijbel. De eerstgeboren zoon in een familie had in Bijbelse tijden ook meer verantwoordelijkheden en rechten dan de later geboren zonen. Vanuit Gods koningschap komen we ook bij de positie van de man als degene die onder meer de koers uitstippelt en de regels bepaalt. Hij dient te handelen vanuit een helder inzicht, gebaseerd op de waarheid en de leefregels die God in zijn Woord heeft aangereikt.

Leiderschap

In de Bijbel zien we dat God de man in gezinsverband verantwoordelijk stelt voor zijn vrouw en kinderen. De leidende positie in het huwelijk wordt in Efeziërs 5:23 aan de man toebedeeld ten opzichte van zijn echtgenote. Dat houdt ook in dat hij verantwoordelijk is de vrouw te beschermen en zich in te zetten voor haar welzijn. De bescherming van de vrouw door de man is overigens een fundamenteel gegeven en behoort tot de volksgewoonten van ieder tijdperk en iedere cultuur. Als de lichamelijk sterkere van de twee dient hij zijn kracht te gebruiken om haar delicate persoonlijkheid uit de verf te laten komen (1Petr.3:7). Die kracht mag nooit misbruikt worden door zich superieur of autoritair te gedragen. De verantwoordelijkheid van de man ten opzichte van zijn vrouw blijkt ook uit het feit dat God Adam na de zondeval aansprak als hoofdverantwoordelijke voor de zonde. Dus niet Eva, hoewel zij het initiatief had genomen.

Verantwoordelijkheid

De man is als leider van het gezin eindverantwoordelijk voor de opvoeding van eventuele kinderen, wat zich onder meer uit in een wijs gezinsbeleid en het zo nodig corrigerend optreden (Heb.12:7). De moeder heeft uiteraard ook verantwoordelijkheid voor de opvoeding. Haar invloed bij de opvoeding is meestal groter dan die van de vader, hoewel deze eindverantwoordelijk is.

In het Oude Testament zien we soms dat een man zondigt en dat zijn hele gezin daardoor straf moet ondergaan (bijvoorbeeld Achan, Jozua 7). Ook daaruit blijkt de verantwoordelijkheid van de vader voor zijn gezin. Ik geloof dat een vader verantwoordelijk is voor de zonden van kinderen zolang ze zelf nog niet toerekenbaar zijn. Ook volgens de Nederlandse wet geldt een dergelijke regel. 

Andere vormen van leiderschap

We zien dat God in Israël de posities van eindverantwoordelijkheid uitsluitend aan mannen gaf. Debora was de enige vrouwelijke leider in de Richterentijd, maar dat eerder een noodmaatregel dan de norm. Toen Barak zich in de strijd wilde verschuilen achter haar leiderschap werd hij daarover berispt (Ri.4:8-9). Onder het Nieuwe Verbond geldt dit vooral voor geestelijk leiderschap, zoals we op diverse plaatsen in het Nieuwe Testament kunnen lezen, zoals:

"... maar ik sta niet toe, dat een vrouw onderricht geeft of gezag over de man heeft ... want eerst is Adam geformeerd en daarna Eva." (1 Timoteüs 2:12-13)

Dienend leiderschap

De Bijbel leert dat dienen minstens zo belangrijk is als leidinggeven. Gods leiderschap is een dienend leiderschap. Hij kwam immers als mens op aarde om de meest nederige positie in te nemen ten opzichte van de mensen. Deze houding was zo belangrijk dat de Vader Hem daarvoor beloonde met de hoogst mogelijke leiderschapspositie (Fil.2:1-11). Daarom is dienend leiderschap de norm bij elke vorm van leiderschap voor gelovigen.

Zo heeft de man als leider van zijn vrouw de taak om zichzelf tot het uiterste te geven om haar welzijn te zoeken (Ef.5:24-27). We zien dat heel duidelijk geïllustreerd door de manier waarop Eva is ontstaan, doordat God een rib uit Adams lijf nam om daarmee Eva te creëren. Eva ontstond ten koste van Adam (Gen.2:21-33). Het mag de man iets kosten om zich voor zijn vrouw in te zetten, in figuurlijke zin zelfs een rib uit zijn lijf! Ook dit is een uitdaging voor de man om als beelddrager van God te handelen.