In vorige hoofdstukken hebben we stilgestaan bij de belangrijkste functies van onze ziel: verstand, gevoel, wil en gedrag. Nu zijn deze vier functies niet bij alle mensen even sterk aanwezig. De een laat zich namelijk bij voorkeur leiden door zijn verstand, de ander is een echt gevoelsmens. Er zijn mensen met een opvallend sterke wil, terwijl er ook zijn die meer handelen uit routine, waardoor ze veel gelijkmatiger van aard zijn. Zo kunnen we ons voorstellen dat er oneindig veel variaties en combinaties van eigenschappen mogelijk zijn naarmate de genoemde functies bij ieder mens zijn aangeboren en ontwikkeld.

Karaktertypen

We kunnen vier karaktertypen onderscheiden, volgens de functie van de ziel die het meest op de voorgrond treedt. 

Verstandelijk

Verstandelijke typen laten zich bij voorkeur leiden door hun verstand. Hun analytische denkvermogen of hun creatieve denkvermogen is relatief sterk ontwikkeld, of allebei. Het is het meest begaafde type. Vanwege hun diepgang in denken is hun innerlijke wereld sterk ontwikkeld. Ze zijn dan ook introvert en minder gericht op hun omgeving dan de andere typen.

Tegelijk speelt ook het geweten een rol van betekenis. Verstandelijke typen laten hun gedrag sterker bepalen door hun ideeën over wat goed en wat slecht is (normen), en minder door de gevoelswaarde die ze aan iets hechten (waarden). Daarin zijn ze het tegenbeeld van gevoelsmatige typen. Het zijn vaak nauwgezette, toegewijde, gedreven mensen die kwalitatief goed werk willen verrichten.

Gevoelsmatig

Gevoelsmatige typen laten zich bij voorkeur leiden door hun gevoel, dat relatief sterk is ontwikkeld. Omdat het gevoel samenhangt met zintuiglijke waarnemingen, staan deze typen wijd open voor hun directe omgeving. Ze uiten hun gevoelens duidelijker dan alle andere typen. Ze hebben een spontane, aantrekkelijke, mensgerichte persoonlijkheid.

Gevoelsmatige typen laten zich ook sterk leiden door hun waardering, waar immers de diepste gevoelens en verlangens van hun hart een rol spelen. Hun waardering geeft nadrukkelijk aan wat ze overal zelf van vinden en welk gevoel ze er bij hebben en daar handelen zij het liefst naar. Waarden zijn voor gevoelsmatige typen belangrijker dan normen.

Wilskrachtig

Wilskrachtige typen kenmerken zich door hun sterke wil en een krachtige persoonlijkheid. Ze zijn optimistisch van aard, vol zelfvertrouwen en nemen snel beslissingen. Het zijn dynamisch mensen die hoge prestaties leveren, ook onder hoge druk. Onder wilskrachtige typen vinden we de krachtigste leiders.

Wilskrachtige typen laten zich motiveren door hun toewijding aan verantwoordelijkheden, taken en doelstellingen. Als ze eenmaal hun zin op iets gezet hebben, dan gaan ze er helemaal voor. Het zijn onvermoeibare doorzetters, die zich niet door de omstandigheden van hun stuk laten brengen en onder druk goed blijven functioneren. 

Gelijkmatig

Terwijl bij de andere karaktertypes het voelen, denken of willen de boventoon voeren, hebben gelijkmatige typen van alles wat, waardoor ze een evenwichtige persoonlijkheid hebben. Daarom vallen hun kwaliteiten minder op, maar zij blinken zonder meer uit in veelzijdigheid. Het zijn rustige, tevreden mensen die met elkaar de stabiele factor in de samenleving vormen. Ze zijn van nature opgewekt, verstaan de kunst om van het leven te genieten en hebben gevoel voor humor. Ze voelen zich het beste thuis op de achtergrond.

Bij gelijkmatige typen speelt routine en ervaring een belangrijke rol. Hun gedrag wordt daardoor in mindere mate bepaald door omgevingsfactoren, en dat zorgt voor een stabiele balans in hun leven. Als ze keuzen moeten maken, doen ze het liefst wat ze al eens eerder hebben gedaan of ze kiezen voor de ‘gulden middenweg’.

Heb je jezelf al herkend?

Het karakter van ieder mens kan worden beschreven als een combinatie van de hiervoor genoemde vier typen. Bij veel mensen is één bepaald type dominant, maar bij anderen ligt het wat genuanceerder. Zo kun je een van de vier typen als dominant type in je hebben, maar een tweede type in wat mindere mate. En zo zijn allerlei combinaties mogelijk. Hierna gaan we elk karaktertype verder indelen in subtypes en dan zul je jezelf nog beter kunnen herkennen...