We gaan weer even terug naar het allereerste begin van Genesis 1. We hebben gezien hoe de conditie was van de aarde voordat God het ging herscheppen tot iets moois: 

"De aarde nu was WOEST en LEDIG, en DUISTERNIS lag op de VLOED (Gen.1:2)

Dit is een treffende beschrijving van de puinhoop in de ziel en vooral het hart van de mens, die door de zonde ontluisterd is en overgeleverd is aan de grillen van zijn zondige natuur. We gaan nu het een en ander uit vorige hoofdstukken combineren om zo Gods herscheppingsplan voor de mens te beschrijven vanuit het kader dat Genesis 1 ons aanreikt. We beginnen met de chaos...

Woestenij: Zondig gedrag loopt uit op de dood

Daarbij moeten we vanzelf denken aan een woestijn, waar hoegenaamd niets groeit. Geen mens houdt het daar lang vol als hij niet vooraf voedsel en water heeft meegenomen of hulp van buitenaf ontvangt. In de woestijn is nauwelijks leven mogelijk. Het zondige gedrag van iemand, die zonder God leeft, maakt zijn leven tot een woestijn: dor, onvruchtbaar en levenloos. Het is een algemene morele wet: zonde brengt uiteindelijk de dood voort. 

Leegheid: De wil is stuurloos en doelloos

Het oorspronkelijke woord voor "ledig" duidt op vormloosheid. De vormeloze aarde is een beeld van de stuurloze wil van de mens die zo nodig zelfstandig wil zijn en zich persé niet wil onderwerpen aan God. Er is nog nooit een tijd geweest waarin cultuur, wetenschap en techniek de mens zoveel hebben geboden als nu. En het resultaat? Mensen raken steeds meer vervreemd van elkaar en van zichzelf en de leegheid straalt van hun gezichten af. Koning Salomo heeft genoten van al wat de toenmalige wereld te bieden had. En tot welke slotsom is hij gekomen: het is allemaal ijdelheid, zinloos gezwoeg, pure leegheid. Veel mensen hebben zich hun leven lang ingespannen om een of ander ideaal te bereiken. Als ze het bereikt hebben moeten ze constateren dat al hun inspanning niets wezenlijks heeft opgeleverd. We zijn geschapen om God en onze naaste te dienen. Als we aan dat doel van de Schepper beantwoorden, resulteert dat in echte levensvervulling. Het tegenovergestelde van liefde is zelfzucht en dat geeft het tegenovergestelde resultaat: pure leegheid.

Duisternis: Het verstand is verblind door de leugen

De begrippen licht en duister worden in figuurlijke zin in de Bijbel bijna altijd in verband gebracht met het verstand. Een verlicht verstand betekent een verstand waarin Gods waarheid is neergedaald. Een verduisterd verstand (Ef.4:18) is een verstand dat beheerst wordt door de leugens. Die leugens worden aangewakkerd door satan, die de vader van de leugen genoemd wordt of vorst van de duisternis. Duisternis betekent hier meer dan het ontbreken van licht; het is ook de sinistere aanwezigheid van satan die voor duisternis zorgt. Voor de huidige periode van de geschiedenis geldt dat "de god van deze eeuw" de mensen "met blindheid geslagen" heeft (2Kor.4:4). Dat wil zeggen dat ze geen vermogen hebben om geestelijk te interpreteren wat ze waarnemen over God. Door die onkunde kan het geweten niet goed werken en door de zonde is het geweten ernstig besmet. Het begrip duisternis heeft duidelijk ook een morele kant is verbonden met zonde en schuld.

Watervloed: Overgeleverd aan de golven van emoties

Het oorspronkelijke woord voor "vloed" doet denken aan een waterdiepte, zodat we moeten concluderen dat de aarde geheel bedolven was door water. Water is een goed beeld van menselijke emoties. Doordat de mens de stroom van Gods liefde niet meer opvangt, die de basis is voor een gezond en gelukkig emotioneel leven, is hij een speelbal geworden van zijn emoties. Die emoties gaan als golven op en neer met de levensomstandigheden. Als reactie op bedreigende omstandigheden dringen negatieve emoties zich op, zoals angst, pijn, frustratie, wanhoop, bezorgdheid, enzovoort. Verder laat de mens zich opjutten door de ik-gerichte verlangens uit zijn eigen hart en handelt naar de begeerten van het vlees (Ef.2:3). Dat hoort allemaal met het bedolven zijn door de golven.

Zondige natuur vergeleken met de conditie van de ontluisterde aarde

Het volgende overzicht toont de relatie tussen de conditie van de aarde vóór de herschepping en de zondige natuur van de mens die is vervreemd van God. De zondige natuur uit zich in de conditie van hart en ziel.

Effect van de duisternis

Als je het voorgaande goed tot je door laat dringen, zie je dat vooral de duisternis oftewel het ontbreken van licht de sleutelfactor is. Niet voor niets is de duisternis het eerste wat de Schepper gaat veranderen...

In Romeinen 1:18-32 geeft Paulus enkele gevolgen aan van het leven in de duisternis. Hij geeft aan dat duisternis het gevolg is van opzettelijke, verwijtbare ongehoorzaamheid aan God, tegen beter weten in:

"Immers, hoewel zij God kenden, hebben zij Hem niet als God verheerlijkt of gedankt, maar hun overleggingen zijn op niets uitgelopen, en het is duister geworden in hun onverstandig hart." (Romeinen 1:21)

De voorbeelden die Paulus daarna opsomt sluiten goed aan bij onze bekende vier-aspecten-benadering: