We gaan nu wat dieper in op de betekenis van het kruis van Christus voor de hele mensheid (!) en de begrippen die daarbij een rol spelen. Later, als we het over wedergeboorte zullen hebben, gaan we in op de betekenis van het kruis voor de individuele gelovige.

Veel bijbellezers halen begrippen als vergeving, verzoening en verlossing door elkaar en denken dat het allemaal hetzelfde is en allemaal rechtstreeks met zonde te maken heeft. Toch zijn het heel verschillende begrippen. We krijgen een beter gebalanceerde kijk op het kruis als we het van vier kanten bekijken, die samenhangen met de bekende vier godsaspecten. Laten we alles eens netjes op een rijtje zetten...

1. Jezus heeft de schuld van de mensheid gedragen en de straf op Zich genomen

Door de zonde heeft de mensheid een enorme zondeschuld tegenover God opgebouwd. We hebben God gekrenkt door zijn liefde af te wijzen, Hem niet te eren en zijn schepping te ontluisteren. Door het plaatsvervangend sterven van Jezus is de enorme zondeschuld van de mensheid tegenover God vereffend. Jezus heeft de schuld van de gehele mensheid op Zich genomen en heeft de bijbehorende straf gedragen op het kruis. Niet voor niets ontstond er een uren durende duisternis en riep Jezus het uit omdat God Hem verlaten had. De heilige God nam afstand van zijn Zoon, die Zichzelf als zondoffer offerde om de straf van de mensheid te ondergaan. De onschuldige, volkomen reine Zoon van God stierf als een vervloekte tussen hemel en aarde. Meer vernedering en verachting was niet denkbaar. Wat een paradox dat God, die zijn Zoon oneindig liefhad, Hem op zo'n oneindig vernederende manier liet sterven aan een kruis. Hoe is het mogelijk?

Bij de schuldvereffening die aan het kruis heeft plaatsgevonden zien we ook weer twee kanten. De min-kant is dat Jezus de mensheid heeft bevrijd van die loodzware zondelast. De plus-kant is dat God de beloning, die Jezus had verdiend vanwege de gewilligheid waarmee Zichzelf had opgeofferd, beschikbaar maakt voor de mensheid. Dit is niet meer normaal. God heeft er vreugde in om degenen die zich aan Hem overgeven en hun zonden belijden niet alleen te vergeven, maar hen ook oneindige zegeningen aan te bieden.

2. Jezus heeft verzoening tot stand gebracht tussen God en de mensheid

Door de zonde is de relatie tussen God en de mensheid verbroken. Verzoening is een grondig herstel van die verbroken relatie. Door het plaatsvervangend sterven van Christus heeft God de mensheid met Zichzelf verzoend. Aan de verzoening zitten twee kanten: een min-kant en een plus-kant.

De min-kant van de verzoening is dat God de vijandschap beëindigd heeft door gratie te verlenen aan opstandelingen. 

"God was in Christus de wereld met zichzelf VERZOENENDE, door hun hun overtredingen niet toe te rekenen ..." (2 Korintiërs 5:19)

Maar verzoening houdt meer in dan alleen het einde van de vijandschap. Want als je in het dagelijks leven een ruzie bijlegt met iemand, is die ander nog niet meteen een vriend van je geworden. Daarvoor moet je ook sympathie voor elkaar gaan krijgen. Doordat Jezus aan het kruis is gestorven, heeft Hij door zijn offer ook de Vader gunstig gestemd. Dat is de plus-kant van de verzoening. Ook het spreekkoor van de engelensoldaten bij de geboorte van Jezus gaat hierover: 

"Vrede op aarde voor de mensen, in wie God een welbehagen heeft." (Lucas 2:14) 

God doet alles zo grondig en is zo ongekend royaal, daar zijn eenvoudigweg geen woorden voor. De ergste vijanden krijgen de kans om de beste vrienden te worden. Dat is nog eens verzoening! 

3. Jezus heeft de mensheid vrijgekocht van satan

Door de zonde heeft de mensheid zichzelf verkocht aan satan. De mensheid kwam terecht in de slavernij van de zonde, waaruit geen bevrijding mogelijk was. Door het plaatsvervangend sterven van Christus heeft God een oneindig hoge prijs betaald om de mensheid terug te kopen van satan. Jezus was volkomen rechtvaardig en rein, en tegelijk de Zoon van de almachtige God, ja Hij was God zelf. In het hele heelal was en is er niets kostbaarder dan het leven van Gods Zoon. En dat was de losprijs. En omdat die prijs oneindig hoog is, is die voldoende voor de hele mensheid, al zouden er miljoenen mensheden zijn die moesten worden vrijgekocht!

Aan de vrijkoping zitten twee kanten. De min-kant: bevrijding uit de macht van satan en de plus-kant: bevrijding om het eigendom van God te worden. De vrijkoping van de mensheid houdt in dat satan geen recht meer heeft op de mensheid. Het eigendomsrecht van de mensheid is overgegaan in de handen van Jezus. Toch wil God niet als een slavenhandelaar mensen tegen hun wil kopen van een ander. In zijn wijsheid heeft God besloten dat de mens daarin vrij mag zijn en zelf de keus moet maken of hij daadwerkelijk wil worden vrijgekocht of een slaaf van satan wil blijven...

4. Jezus heeft de dood overwonnen

Door de zonde is de mens geestelijk dood geworden. De mens wilde zo nodig op zichzelf staan en onafhankelijk verder leven. Daarmee is de levenslijn met God verbroken. Door het plaatsvervangend sterven van Christus heeft God de mensheid bevrijd uit de knellende band van de geestelijke dood. De dood van Christus betekent leven voor de mensheid. De geestelijke dood, waarin de mensheid terecht was gekomen door de zonde, is tenietgedaan. Het kruis is de nieuwe levensboom voor de mensheid. 

De min-kant is dus dat de dood niet het vanzelfsprekende eindstation is voor de mensheid. De plus-kant is dat er nieuw, eeuwig leven beschikbaar is gekomen voor ieder die het wil aannemen.

Overzicht

Wat Jezus aan het kruis heeft bewerkstelligd, zoals hiervoor beschreven, is beschikbaar gesteld aan de GEHELE mensheid. Dit is een algemeen geldend genadeaanbod, dat niet automatisch wordt uitgekeerd, maar individueel kan worden "verzilverd" als een mens zich tot God bekeert. Bij de wedergeboorte, de levensvernieuwing door de Heilige Geest die volgt op de bekering, ontvangt de nieuwe gelovige alles wat het kruis heeft "opgeleverd". Zo kunnen we het voorgaande in een overzichtelijk schema samenvatten:

Het kruis is het allergrootste wat God ooit heeft geschapen en het allerdiepste wat uit zijn innerlijk komt. Bij het kruis komen we God tegen in zijn volle hoedanigheden:

Wat NIET door het kruis is bewerkstelligd

Jezus heeft de vloek van de mensheid aan het kruis gedragen om nieuw, geestelijk leven aan de mensen aan te bieden en de weg tot God vrij te maken. Toch is daarmee niet de vloek verbroken, die op de aarde is gekomen na de zondeval van Adam. Dat zal pas gebeuren als Jezus zal terugkomen en de hele schepping wacht daar op (Rom.8:19-22).