"Ik heb het geloof van huis uit meegekregen. Ik geloof wat in de Bijbel staat en ga trouw naar de kerk. Waarom moet ik me dan druk maken over wedergeboorte? Je mag toch geloven dat je wedergeboren bent als je gelooft, of niet soms? Wat heb niet wat ik wel zou moeten hebben?"

Deze vraag, die ik vele malen gehoord heb, is eeuwen geleden in een wat andere vorm aan Jezus gesteld, en wel door Nicodemus. We kunnen het allemaal lezen in Johannes 3.

Wij weten

Nicodemus begon met de woorden: 

"Rabbi, wij weten dat Gij van God gekomen zijt als leraar, want niemand kan die tekenen doen, welke Gij doet, tenzij God met Hem is." (Johannes 3:2).

Nicodemus was niet alleen een nauwgezette kenner van de Schriften. Hij had ook ontdekt dat Jezus een vertegenwoordiger van God was. Hij zag Jezus in de eerste plaats als leraar, terwijl zijn wondertekens zijn goddelijke roeping bewezen. Het valt op dat Nicodemus Hem puur benaderde vanuit zijn verstand. Ik herken veel van mezelf in die vraag. Opgegroeid in zichzelf bijbelgetrouw noemende kerk, meende ik ook alles te weten over de dingen van God. Maar ik wist in mijn hart heel goed dat mijn "geloof" krachteloos was omdat er meer nodig is dan alleen maar een verstandelijk accepteren van bijbelse waarheden. Onbewust was mijn hart op zoek naar het Leven, ook al besefte ik dat toen nog niet duidelijk.

Ben je wedergeboren?

Jezus had natuurlijk onmiddellijk door waar de schoen wrong en wat er ontbrak in het denken van Nicodemus. Jezus legde hem het verschil uit tussen godsdienstigheid gebaseerd op geloofsopvattingen en het echte leven met God. Jezus zei onomwonden: 

"Tenzij iemand wedergeboren wordt, kan hij het Koninkrijk Gods niet zien." (Johannes 3:3)

Waar het bij Jezus om gaat is niet het accepteren van de Bijbel als waarheid en niet om het van harte instemmen met de zuivere leer. Het gaat zelfs niet om het geloven dat Jezus ook voor jou is gestorven. Elke wereldbewoner zou dat immers op grond van de Bijbel kunnen zeggen omdat Jezus voor de hele mensheid gestorven is! Het gaat bij het Koninkrijk van God om het ontvangen van nieuw leven, om wedergeboorte dus.

Wat wedergeboorte niet is

Wedergeboorte ontstaat niet als je jarenlang naar de kerk gaat, evenmin als een auto ooit een vliegtuig wordt als je hem in een hangar parkeert. Jezus gebruikte in Johannes 3 ook geen beeldspraak die wijst op een geleidelijk, haast onmerkbaar proces van wedergeboorte, maar een beeldspraak die duidt op een totale ommekeer. Voor elk mens in de geboorte immers de meest ingrijpende gebeurtenis in het zijn leven. Evenals bij geboorte is er wel altijd een proces dat LEIDT tot wedergeboorte. Evenals na een "gewone" geboorte is ook na de wedergeboorte een doorgaand groeiproces. Maar de wedergeboorte zelf is een eenmalige, merkbare gebeurtenis, waarbij een nieuwe manier van leven begint. 

Het is ook geen abstracte gebeurtenis, waarvan je mag geloven dat die heeft plaatsgevonden, zonder dat je er iets van merkt. Wedergeboorte is een van God gegeven levensinjectie. 

Wedergeboorte is ook geen gevoel, zo van: "Ik voel dat God bij mij is en ik voel warmte in mijn hart als ik aan Jezus denk of een mooi lied zing, dus geloof ik dat ik wedergeboren ben, want dat is toch de Heilige Geest die in me woont?" De Bijbel maakt wel duidelijk dat de inwoning van de Heilige Geest te ervaren is, maar Hij wil in je hart meer aanraken dan alleen je gevoel. Nee, niemand kan om de bekering heen als het gaat om zeker te zijn van je wedergeboorte. Een verstandelijke redenering of een gevoel is beslist onvoldoende.

Water en Geest

"Ik zeg u, tenzij iemand geboren wordt uit water en Geest, kan hij het Koninkrijk Gods niet binnengaan. Wat uit het vlees geboren is, is vlees, en wat uit de Geest geboren is, is geest." (Johannes 3:5-6) 

Jezus legde Nicodemus uit dat Hij het had over een geestelijke geboorte door de Heilige Geest. Op andere plaatsen legt de Bijbel uit dat bij wedergeboorte Gods Geest in de geest van de mens komt wonen. De wedergeboren komt mens geestelijk in verbinding te staan met God en kan voortaan leven vanuit die verbondenheid met God. 

Jezus spreekt met Nicodemus dat wedergeboorte ook te maken heeft met water, een symbool van afwassing van zonden, een afleggen van het oude leven. Bekering en geloofsovergave is de noodzakelijke voorwaarde tot wedergeboorte. De wedergeboorte zelf is volledig het werk van Gods Geest in antwoord op de geloofskeuze van de mens.