Wat is rechtvaardigmaking?

Na de zondeval heeft de mensheid een torenhoge schuld opgebouwd. Door zijn plaatsvervangend sterven aan het kruis heeft Jezus deze schuld vereffend. Bij de wedergeboorte wordt de bekeerde mens gerechtvaardigd. Dat heeft te maken met de juridische kant van je verhouding tot God oftewel met de vraag of je schuldig of rechtvaardig bent. 

Bij rechtvaardigmaking onderscheiden we een min-kant (vergeving van schuld) en een plus-kant (toerekening van Jezus' gerechtigheid).

Min-kant: vergeving van schuld

De min-kant van de rechtvaardigmaking houdt in dat iemand na berouwvolle bekering vergeving van schuld ontvangt. Zonden zijn daden die tegen Gods wil in gaan en schuld is de mate waarin je daarvoor verantwoordelijk gesteld wordt. In het Bijbelboek Leviticus zien we dat God zondoffers had ingesteld en apart daarvan ook nog eens schuldoffers om het verschil te benadrukken. Bij schuldoffers is bijvoorbeeld herstelbetaling verplicht, bij zondoffers niet. In het Nieuwe Testament worden de beide woorden vaak door elkaar gebruikt, omdat zonde en schuld sterk met elkaar samenhangen. Vergeving houdt in dat de schuld van een bekeerd mens is betaald door Jezus. Dat heeft Hij gedaan doordat Hij aan het kruis de schuld van de hele mensheid op Zich genomen heeft en zijn eigen zondeloze leven als schuldoffer heeft gegeven. De vergeving die Jezus op Golgota heeft mogelijk gemaakt voor de mensheid als geheel, wordt individueel toegepast bij mensen die zich tot Jezus hebben bekeerd (Kol.2:6,13-14). 

Plus-kant: toerekening van Jezus' rechtvaardigheid

Toch wilde God nóg verder gaan dan vergeving en wel door ons als pasbekeerde gelovigen rechtvaardig te maken. Dat is een moeilijk begrip, dat we niet vaak gebruiken en daarom heeft het wat uitleg nodig. Vergeving houdt in dat Jezus je zondeschuld op Zich heeft genomen. Dat begrip is overbekend bij iedere kerkganger. Rechtvaardigmaking betekent dat de rechtvaardigheid van Jezus jou wordt toegerekend, alsof het je eigen prestatie was. Paulus zegt hierover:

"Hem, die geen zonde gekend heeft, heeft Hij voor ons tot ZONDE gemaakt, opdat wij zouden worden GERECHTIGHEID Gods in Hem." (2 Korintiërs 5:21)

Dat gaat veel verder dan vergeven. Dat is niet alleen de schuld wegnemen, zodat we niets meer hoeven terug te betalen, maar ook nog eens een enorme bonus erbij geven. Dat is dubbele genade en dubbel onbegrijpelijk! God heeft aan Jezus al jouw zonden toegerekend; nu rekent God jou al het goede toe dat Jezus gedaan heeft. Je bent in geestelijke zin "met Christus bekleed" (Gal.3:27). Ook in het Oude Testament komen we dit begrip tegen, bijvoorbeeld in het visioen van de profeet Zacharia over de hogepriester Jozua:

"... Doet hem de vuile klederen uit. Hij zeide tot hem: Zie, Ik neem uw ongerechtigheid van u weg, ik trek u feestklederen aan.... Toen zetten zij een reine tulband op zijn hoofd en trokken hem een staatsiegewaad aan, terwijl de Engel des Heren (=Jezus) erbij stond." (Zacharia 3:4-5)

In het Nieuwe Testament komen we de prachtige gelijkenis tegen van de verloren zoon, die bij zijn smadelijke terugkeer tegen zijn vader zei dat hij voortaan zijn knecht wilde zijn. Hij werd echter als zoon binnengehaald, kreeg een zegelring om zijn vinger en er werd een knalfeest gebouwd. Hij werd vergeven en geëerd, zijn vuile plunje mocht hij verwisselen voor feestkleding. Rechtvaardigmaking is een begrip waarover ik blijf me verwonderen. Het vreemde is dat gelovigen tien keer zo vaak spreken over vergeving dan over rechtvaardigmaking. Hoe zou dat komen?