Hulpmiddelen

De Bijbel is in eerste instantie geschreven voor mensen die in een andere tijd leefden, in een ander land en in een andere cultuur. Het is daarom onvermijdelijk dat we bepaalde dingen niet zo goed begrijpen als de oorspronkelijke lezers. Daarvoor zijn goede hulpmiddelen beschikbaar om ons te helpen, zoals:

1. Bijbelse encyclopedie - geeft per onderwerp allerlei achtergrondinformatie en een samenvatting van wat de Bijbel er over zegt
2. Bijbels woordenboek - helpt je om de betekenis van bijbelse termen goed te begrijpen
3. Concordantie - helpt je om bijbelteksten te vinden, waarin een bepaald woord voorkomt
4. Commentaar - geeft uitleg op grond van diepgaande bestudering van de grondtekst, meestal met een zekere inkleuring naar kerkelijke achtergrond.

Er zijn computerapplicaties (bijvoorbeeld de "online Bible") die een aantal van dergelijke hulpmiddelen als één pakket aanbieden. 

Wat is de beste bijbelvertaling?

De belangrijkste criteria voor bijbelvertaling zijn naar mijn mening:

1. nauwkeurig - De betekenis van de oorspronkelijke tekst (Hebreeuws, Grieks) moet zo volledig mogelijk worden weergegeven, met zo min mogelijk interpretaties. Nauwkeurig wil niet zeggen dat het een woord-voor-woord vertaling moet zijn, want dat zijn eigenlijk halfafgemaakte vertalingen; de lezer moet bij het lezen nog een extra vertaalslag maken. 

2. vloeiend - De vertaling is prettig leesbaar, klinkt heel natuurlijk en communiceert daardoor de tekst zo effectief als maar kan. Het roept dezelfde emoties en reacties op als de oorspronkelijke tekst deed bij de oorspronkelijke lezers.

3. duidelijk - De vertaling is vooral begrijpelijk, terwijl de betekenis van de oorspronkelijke boodschap zo volledig mogelijk wordt weergegeven. Zo'n vertaling bevat meestal wat meer woorden omdat extra uitleg wordt gegeven, die vaak interpretaties zijn. Bij minder duidelijke vertalingen moet de lezer zelf steeds interpreteren wat hij leest. 

Een enkele bijbelvertaling kan niet én maximaal nauwkeurig én maximaal vloeiend én maximaal duidelijk zijn. Vertalers moeten nu eenmaal een keuze maken, waarbij vooral de doelgroep van de vertaling een rol speelt. Een neutrale bijbelvertaling bestaat dan ook niet. Elke vertaler maakt vertaalkeuzen, die zijn beïnvloed door eigen denkbeelden en het heersende gedachtegoed van de tijd en de omgeving waarin hij leeft.

Bijbelvertalingen

Het is goed om verschillende bijbelvertalingen naast elkaar te leggen als je wilt weten wat er werkelijk is geschreven. Enkele voorbeelden van bekende bijbelvertalingen in het Nederlands, waarbij ik mijn persoonlijke mening over deze vertalingen weergeef:

1. Statenvertaling - Moeilijk te begrijpen vanwege sterk verouderd taalgebruik. Het is een woord-voor-woord vertaling is, zodat de lezer voortdurend een extra vertaalslag moet maken. Redelijk geschikt voor lezers die er na jaren vertrouwd mee zijn geraakt en de betekenis van de ouderwetse uitdrukkingen hebben geleerd. Er wordt gewerkt aan een herziene statenvertaling in moderner Nederlands.
2. NBG vertaling - Moderner dan de statenvertaling, maar toch al weer behoorlijk verouderd. Deze vertaling bevat iets meer interpretaties dan de statenvertaling, maar is wel beter leesbaar. Geschikt als studiebijbel. 
3. Groot Nieuws - Gemakkelijk leesbare vertaling, gebruik makend van een beperkte woordenschat. Dit is wel ten koste gegaan van nauwkeurigheid en duidelijkheid.
4. Het Boek - Een vloeiende gedachte-voor-gedachte vertaling met taal, woordspelingen en uitdrukkingen van nu. De vertaling is duidelijk, gemakkelijk te begrijpen en geeft een frisse kijk op de bijbeltekst voor lezers die met een andere vertaling vertrouwd zijn. Het nadeel is dat er relatief veel interpretaties in voorkomen.
5. De nieuwe Nederlandse bijbelvertaling (NBV), die momenteel in bewerking is, zal een moderne, uitstekend leesbare vertaling zijn. De uitgegeven proefvertalingen zijn echter teleurstellend vanwege te weinig nauwkeurigheid, relatief veel interpretaties en het veelvuldig opofferen van betekenis. Als de uiteindelijke vertaling niet sterk verbeterd wordt, is hij als studiebijbel minder geschikt is dan zijn voorgangers, omdat je steeds moet zeggen: de vertaling zegt dit, maar de grondtekst zegt iets anders.