Wat is zegen?

Het woord zegen heeft een enorm rijke en brede betekenis: alle goede dingen die God voor mensen doet of aan hen geeft, rechtstreeks of via andere mensen. We kunnen dan denken aan alle mogelijke geestelijke zegeningen (zoals Gods kracht, aanwezigheid, inzicht), maar ook aan aardse zegeningen (zoals voorspoed, hulp, gezondheid). Als gelovigen weten we dat alle goede dingen van God afkomstig zijn (Jak.1:17). Al Gods zegeningen komen voort uit Gods genade. De begrippen zegen en genade liggen in dit verband dan ook dicht bij elkaar. God wil ons zijn zegen op overvloedige wijze doen ervaren. Jezus heeft gezegd: 

"Ik ben gekomen opdat zij leven hebben en overvloed." (Johannes 10:10) 

Gods zegen is niet hetzelfde als alles wat wij graag zouden willen hebben. Zegen is datgene wat God het beste voor ons acht. Sommige dingen, die wij zegeningen zouden noemen, zijn misschien niet goed voor ons, zoals rijkdom en voortdurend succes. Andere dingen, die wij geen zegeningen maar tegenslagen noemen, kan God juist gebruiken om ons dichter bij Hem te krijgen, en dat is een grote zegen.

Vragen om zegen?

De Bijbel spoort ons overigens niet direct aan om God om een zegen te VRAGEN: het komt maar drie maal in het Oude Testament voor en in het Nieuwe Testament helemaal niet. Dat zal velen van ons verbazen, want bidden om een zegen wordt veel gedaan. Gods zegen wordt in de eerste plaats niet zozeer beïnvloed door ons bidden om zegeningen, maar door de mate waarin we met God wandelen. Gods zegen is namelijk nauw verbonden met Hemzelf en met zijn aanwezigheid. Door ongehoorzaamheid ontstaat een verwijdering tussen God en de gelovige, en daardoor wordt Gods zegen afgeremd. Andersom, als de gelovige leeft zoals God het wil, wordt hij overvloedig gezegend. De mate waarop je Gods zegen ontvangt hangt dus enerzijds af van Gods plan voor jouw leven en anderzijds van de mate waarin je als gelovige dicht bij Hem leeft.

God zegent mensen, geen dingen

In de Bijbel zien we dat God alleen PERSONEN zegent, geen dingen. Het idee van het zegenen van dingen komt voort uit het heidendom, waar voorwerpen aan afgoden gewijd worden. Ook komen we het tegen in de Rooms-katholieke kerk, waar van alles ingezegend wordt. Enige tijd geleden kwam in een TV programma naar voren dat een bekende Nederlandse schaatsster bij de paus was geweest, die op haar verzoek haar schaatsen gezegend heeft. Het hele concept dat God dingen zegent, zodat we daardoor meer aards geluk of welzijn verwerven door goddelijk toedoen, is beslist niet bijbels.

Here zegen deze spijze

In dat verband wil ik een van meest gehoorde gebeden noemen die ik ken: "Here zegen deze spijze, Amen" of iets wat er op lijkt. Het is de gewoonte van veel christenen om "voor hun eten te bidden" oftewel "een zegen te vragen over hun maaltijd." Wat bedoelen ze ermee? Is het hun wens dat God hun een gezonde spijsvertering geeft of dat het voedsel een extra heilzame uitwerking heeft? In dat geval komt het voedsel waar niet voor gebeden wordt (zoals ongezonde snacks!) meer voor zo'n gebed in aanmerking. Nee, God zegent ons voedsel echt niet. Wel is het God die ons zegent MET bijvoorbeeld voedsel, en daarvoor mogen wij een dankzegging of lofprijzing uitspreken. Dat is ook wat Jezus deed, bijvoorbeeld bij de wonderbare spijziging: Hij keek omhoog naar de hemel en sprak de zegen uit (Mar.6:41, NBG vertaling). Let wel: Jezus sprak geen zegen uit over het voedsel, maar een zegen naar God toe! In de modernere Engelse NIV vertaling lezen we in Marcus 6:41 dan ook terecht: "He gave thanks". Mogelijk heeft Jezus ook het eeuwenoude Joodse tafelgebed tot God gebeden:

"Gezegend (of: geprezen) bent U, Heer, onze God, Koning van de wereld, die het brood uit de aarde deed voortkomen..."

Kortom, we hoeven niet te vragen of God het eten zegent dat voor ons op tafel staat, want God heeft ONS daar mee gezegend. Laten we Hem daar maar voor bedanken in een besef van afhankelijkheid, want dat is WEL Bijbels. 

God zegenen

Mensen kunnen ook God zegenen, daarover spreekt de Bijbel veelvuldig, ook al komt dat in onze NBG vertaling niet altijd zo duidelijk naar voren. Wel zien we het in teksten zoals:

"Gezegend Hij die komt in de naam des Heren..." (Psalm 118:26)

"Gezegend zij de God en Vader..." (Efeziërs 1:3)

Meestal zien we dat zegenen iets is van een meerdere naar een mindere (Heb.7:7), maar we moeten nogmaals bedenken dat het woord "zegenen", ook kan betekenen: "iets goeds over of tot iemand zeggen". Daarom is het oorspronkelijke woord voor "zegenen" in de NBG vertaling in dit verband meestal vertaald als "dankzeggen" of "prijzen" (bijv. Ps.103:1). 

Gods goedheid ervaren in je gevoelsleven

Een kind van God mag het nieuwe leven en de bijbehorende zegeningen heel persoonlijk en heel diep in zijn hart ervaren. Die gevoelens hebben als basisingrediënten:

• liefde van God die je hart verwarmt, omdat Hij je liefheeft en om je geeft; Hij heeft de hoogste prijs betaald om de relatie met Hem te herstellen, dus je bent Hem alles waard
• blijdschap, omdat God voortdurend bij je is en voorziet in alles wat je nodig hebt
• vrede, omdat je zonden uit het verleden vergeven zijn en omdat je hoop hebt voor de toekomst, waardoor je in het heden ontspannen kunt leven

Dit zijn de meest positieve, meest opbouwende en meest gelukkig makende gevoelens, die een mens kan hebben. Alle fijne gevoelens, die in ons leven ontstaan vanuit de actieve aanwezigheid van God in ons hart, hebben liefde, blijdschap en vrede als hoofdbestanddelen. 

Zie ook "Gods zegeningen maken gelukkig" in hoofdstuk "Overvloedig levensgeluk".