|
H E R S C H E P P I N G
- VERSIE 1.1 bijbelstudies van Maarten te Hennepe over grondslagen en toepassing van het christelijke geloof |
||||||||
| start | inhoud | inleiding | achtergrond | trefwoorden | levensvragen | reageren | cd-rom | help |
|
|||
7. |
Veranderd gedrag |
||
4. |
Karakterverandering - gevoelsmatig type |
2. |
Gevoelsmatig type - levendig |
Levendige typen zijn herkenbaar aan hun snelle en heftige emotionele reacties op wat hen van buitenaf overkomt of wat van binnenuit in hen opkomt.
Ze houden van afwisseling, drukte, opwindende gebeurtenissen en ze uiten graag hun gevoelens. Uiterlijke zaken en een goede zelfpresentatie vinden ze ook belangrijk. Ze zijn daarin het tegenbeeld van gelijkmatig-beheerste typen, die vooral behoefte hebben aan rust en stabiliteit.
Levendige typen leven erg intens. Ze kunnen uitbundig genieten van de mooie momenten van het leven, maar ook heel veel verdriet ervaren onder moeilijke omstandigheden. Ze houden van uitersten. Bij hen is iets óf ontzettend waardeloos óf helemaal té gek, er zit maar weinig tussenin. Ze zijn hartstochtelijk van aard, en doen alles met heel hun hart en met veel vuur. Levendige gelovigen willen graag in hun gevoel worden aangeraakt. Ze zijn dan ook sterk ervaringsgericht. Levendige typen laten zich meestal leiden door impulsen van buiten af of ideeën die bij hen opborrelen. Ze kunnen heerlijk spontaan en enthousiast reageren.
Levendige typen zijn openhartig en uiten hun emoties als geen ander. Wat in hen omgaat staat als het ware op hun voorhoofd geschreven. Het zijn boeiende vertellers en ze weten hun verhalen interessant en smeuïg te vertellen, met veel armbewegingen en mimiek. Als verkopers doen ze het beter dan enig ander karaktertype. Ze zijn van nature goed in allerlei vormen van expressie, zoals toneelspelen, zingen, enzovoort. Ze willen graag goed voor de dag komen, kunnen zich uitstekend presenteren en houden van een verzorgd uiterlijk. Ze zijn gevoelig voor stijl en mode en houden van mooie uiterlijke dingen in het algemeen.
Mensen die deze eigenschap in zich hebben, tonen daarmee dat ze naar Gods evenbeeld zijn geschapen (zie goddelijke eigenschap "Gevoelvol" in studiedeel "Schepper"). God kent hevige emoties, die mede bepalend zijn voor Zijn handswijze. Hij kent intense vreugde en diep verdriet, ook boosheid als het moet. Ook God reageert vaak spontaan op gebeurtenissen.
Voor levendige typen is het goed om te weten dat God in al hun behoeften voorziet. God is de bron van échte blijdschap, van écht enthousiasme. Wist je dat het woord "enthousiasme" letterlijk betekent: in God zijn? Het leven met God kan heel spannend zijn en boordevol afwisseling. Levendige typen hebben de gave om meer dan anderen te kunnen genieten van Gods goedheid en kunnen door God gebruikt worden om anderen enthousiast te maken voor Hem.
Als levendige typen zich door de Heilige Geest laten leiden, hebben ze de gave om snel te reageren op wat hen door God wordt aangereikt. Als ze in de Bijbel iets lezen dat hen in het hart aanspreekt, gaan ze er direct mee aan de slag. Als ze "in Christus" blijven, zullen ze dat ook tot een goed einde brengen. Op de eerste Pinksterdag (Hand.2) zien we een totaal veranderde Petrus, die spontaan opstaat en getuigt van Jezus en zijn verhoogde positie aan Gods rechterhand. Het resultaat: duizenden mensen komen tot geloof. Door de kracht van Gods Geest is deze spontane apostel dé steunpilaar van de Gemeente van Christus in Jeruzalem geworden.
God heeft emoties geschapen om het leven te kunnen beleven. Gelovigen worden in de Bijbel aangespoord om hun gevoelens te uiten, bijvoorbeeld blijdschap en verdriet: "Juich voor de Heer" (Ps.100:1). "Wees blij met de blijden, weent met de wenenden." (Rom.12:15). "Besef uw ellende, treurt en weent." (Jak.4:9). Het uiten van emoties helpt om positieve en negatieve spanningen te ontladen en dat kan heel heilzaam zijn. Levendige mensen kunnen door God gebruikt worden als voorbeelden in dit opzicht, waar minder spontane typen zich aan kunnen optrekken. De Bijbel maakt duidelijk dat de hemel een plaats is van intense vreugde. Daar mogen we nu al het een en ander van proeven.
Vanwege hun ervaringsgerichtheid staan ze wijd open voor Godervaringen. Door daarvan op bescheiden wijze te getuigen, kunnen ze anderen aansporen meer van Gods aanwezigheid in hun levens te verwachten. Levendige typen kunnen heel goed door God gebruikt worden om van Hem te getuigen. Ook zijn ze als geen ander toegerust op een levendige manier over het evangelie te vertellen aan kinderen. Zij kunnen heel goed communiceren met hun omgeving en dat is een waardevolle gave.
Voor zover levendige typen zich niet door Gods Geest laten leiden, kunnen ze eigenschappen ontwikkelen, die aanleidingen zijn tot hardnekkige karakterzonden. Negatieve eigenschappen ontstaan vooral als ze te levendig willen zijn of te weinig in staat zijn hun gevoelens te beheersen.
Levendige typen zijn vaak emotioneel instabiel omdat ze zich te sterk laten leiden door ervaringen, omstandigheden en verlangens van hun hart. Ze kunnen last hebben van sterk wisselende stemmingen. Het ene moment kunnen ze intens van het leven genieten, maar het volgende moment diep verdrietig zijn. Als ze iets moeilijks meemaken kunnen ze snel overspannen raken of depressief worden. Als hen iets niet zint kunnen ze onbeheerst zijn in hun uitlatingen en daardoor de mensen in hun omgeving diep kwetsen. Doordat ze zoveel gezichten lijken te hebben komen ze vaak onecht over bij anderen.
Ze hebben ook de neiging subjectief te zijn, want ze kleuren de feiten in met wat ze erbij voelen. Omdat ze de grens tussen de werkelijkheid en hun eigen gevoelsbeleving niet scherp zien, kunnen ze flink overdrijven en moet je hun verhalen vaak met een korreltje zout nemen.
Levendige mensen zijn meestal ook wispelturig. Ze zijn vol rusteloze energie en vaak te ongedurig om zich op iets te kunnen concentreren. Ze vervelen zich snel omdat hun innerlijk leven niet erg ontwikkeld is, en vinden al heel gauw dat ze er "nodig eens uit moeten". Ze maken voortdurend nieuwe plannen, maar maken zelden iets af. Daardoor kunnen ze het op middelbare leeftijd moeilijk krijgen, als ze terugkijken op een leven waarin ze weinig blijvende resultaten hebben bereikt. Gebrek aan discipline is een van hun grootste problemen. Ze zijn vaak onberekenbaar. Ze beloven van alles, maar vergeten hun verplichtingen na te komen, komen te laat op afspraken en verwachten dat anderen dat zonder meer accepteren.
Levendige typen hebben vaak te worstelen met hun zwakke wil. Daardoor zijn ze ook moeilijk bestand tegen allerlei verleidingen, variërend van impulsaankopen tot seksuele verleidingen. Hun hartstochten zijn licht ontvlambaar en ook die emoties kunnen ze moeilijk bedwingen.
Omdat uiterlijkheden veel betekenen voor levendige typen, besteden zij vaak te veel aandacht aan hun uiterlijk. Ze genieten van hun populariteit en hebben de neiging om te pronken met hun aantrekkelijkheid, hun bezittingen of wat dan ook. Ze zijn niet zelden vermoeiend druk en luidruchtig. Als ze iets mankeert kunnen ze er vaak dramatisch over doen om daarmee extra aandacht te vragen. Ze treden graag op de voorgrond en daardoor hebben ze vaak een geldingsdrang die niet altijd prettig overkomt. Soms zijn ze ronduit dominant. Ze zijn geneigd zelfingenomen te zijn, zichzelf te overschatten en op te scheppen.
Ook levendige mensen hebben het nodig om zich door het Woord van God te laten corrigeren. Ze moeten hun ervaringen voortdurend toetsen aan wat de Bijbel zegt. De objectieve waarheid van God moet hun verstand verlichten. Ook moeten ze leren de werkelijkheid niet langer in te kleuren met hun gevoelens. Ze moeten zich realiseren dat overdrijven gelijk staat aan liegen, en dat is een zonde. Levendige typen moeten niet alleen levendige vrienden zoeken. Een nuchtere levenspartner of vriend kan van onschatbare waarde zijn waardoor ze de correctie ontvangen die ze zo hard nodig hebben.
Levendige typen moeten extra hun best doen om voldoende discipline in hun leven te krijgen. De Heilige Geest wil hen daarbij helpen en heeft er alle begrip voor dat het moeilijk voor hen is. Het is van belang dat levendige typen hun zwakke karaktereigenschappen erkennen en de uitdaging aangaan om met Gods hulp voldoende stabiliteit in hun leven te krijgen. Enkele voortdurende aandachtspunten:
De Bijbel spoort ons aan tot een eerlijke, echte levenshouding. Oefen je daarom in bescheidenheid en echtheid, doe je dan ook niet mooier voor dan je bent. Besteed geen overdreven aandacht aan je eigen uiterlijk en andere uiterlijke zaken. Je aantrekkelijkheid komt van God en dat mag nooit een voorwerp van trots worden. Dat zou immers een ernstige barrière vormen in je leven met God. Innerlijke schoonheid is te verkiezen boven uiterlijke schoonheid (1Pet.3:3-4). Mensen zijn trouwens op hun mooist als ze vol zijn van de vrede en de blijdschap van de Heer.