Overdrijven met je sterke eigenschappen 

Je sterke eigenschappen zijn je natuurlijke gaven waarmee je God en je medemensen kunt dienen. Helaas zit er bij je sterke eigenschappen een addertje onder het gras. Vanwege je door zonde aangetaste, oude natuur ben je geneigd je sterke eigenschappen op een ik-gerichte wijze te gebruiken. Zo kan bijvoorbeeld een gezagvol persoon zijn natuurlijke gezag misbruiken om anderen te domineren, een beheerst persoon kan verworden tot een star figuur. Zo zien we naast elke sterke eigenschap ook een schaduwkant. Die schaduwkant is een negatieve eigenschap, een vrucht van je oude natuur, een hinderpaal voor je geestelijke groei en een oorzaak van veel innerlijke geestelijke strijd.

Je laten opjagen door karakteristieke behoeften

Het overdrijven van sterke eigenschappen hangt nauw samen met de kenmerkende behoeften die horen bij elk karaktertype of sterke eigenschap. Deze behoeften zijn de drijfveren om je tot een bepaald gedrag te motiveren. Bijvoorbeeld: een sociaal type legt gemakkelijk contacten, maar dat komt doordat hij een sterke behoefte heeft aan contacten. We kunnen het ook omdraaien: doordat iemand sterke behoefte heeft aan contacten, legt hij zich er op toe om veel contacten te leggen en zo wordt dat steeds meer een deel van zijn persoonlijkheid. Het hebben van veel contacten heeft grote waarde voor zo'n persoon en dat geeft hem zijn gevoel van eigenwaarde.

Onze oude, zondige natuur is er op gericht om onze eigen behoeften uit te vergroten, zodat het bevredigen van het eigen ik centraal komt te staan. Zo kan een sociaal persoon die zoveel behoefte heeft aan contacten, verworden tot een opdringerig persoon. Hij kan dan zijn aandacht en gezelschap aan anderen opdringen, omdat hij slecht kan leven zonder mensen om zich heen. Zo kunnen negatieve eigenschappen ontstaan door opgeklopte behoeften, die bij je karakter passen. Daardoor kunnen we slaven worden van onze eigen behoeften of verlangens en niet meer in de vrijheid leven, die God ons zo graag gunt. 

Het resultaat is dat onze sterke eigenschappen zich tegen onszelf keren en dat we gevaarlijke eenzijdigheden in ons karakter gaan ontwikkelen. Zo kan bijvoorbeeld een introvert persoon zo opgaan in zijn behoefte aan privacy, nadenken en kennis vergaren dat hij zichzelf ontwikkelt tot een eenzaam, teruggetrokken mens.

Pas op voor de "eigen kracht" van je sterke eigenschappen

Maar let op! Er is nog een derde manier waarop gelovigen zich massaal laten inpakken door hun sterke eigenschappen. Het is de valkuil van de "eigen kracht". Je bent in bepaalde dingen heel goed en dus heb je Gods hulp en leiding daarin niet nodig, tenminste zo leef je. Iemand die van nature vriendelijk en sociaal is, kan denken dat hij daardoor "vanzelf" Gods gebod van de liefde vervult is, maar zo werkt het niet. Een verstandelijk persoon kan denken dat zijn geweldige inzichten in Gods Woord hem tot een geestelijker mens maken dan een ander, maar ook dat is een grote vergissing. Alleen eigenschappen die in afhankelijkheid van Gods Geest worden gebruikt leveren geestelijke resultaten op. 

Negatief effect van te sterke karaktereigenschappen

In de volgende tabel zien we per karakter(sub)type enkele negatieve eigenschappen die ontstaan tengevolge van verkeerd gebruik van sterke eigenschappen of het te sterk najagen van karaktergebonden behoeften. Het zijn de schaduwzijden van je begaafdheden.

Hopelijk begin je door te krijgen dat de invalshoek van het karakter je helpt om heel zicht te krijgen op de gebieden in je leven waar je innerlijke strijd zich afspeelt. Onderschat de waarde van dit onderwerp niet. Als je dit goed oppakt, kan het een ommekeer in je leven teweegbrengen! Want als je weet waar de schoen wringt, ben je al een flink eind op weg naar de herschepping die God in je leven wil bewerken...

Erken en belijd ontaarde sterke eigenschappen als zondige gewoonten

Deze studie helpt je om bewust te worden van bepaalde sterke eigenschappen die zijn ontaard tot neigingen om jezelf te verheffen boven anderen. Als je hebt ontdekt dat je te veel bezig bent om je eigen behoeften na te jagen, belijd deze slechte eigenschappen dan als zondige gewoonten voor God. Wees er biddend mee bezig en vraag of de Heilige Geest je alert wil maken op overdrijvingen. Bedenk wel dat je hart er voortdurend op uit is om te scoren met je gaven en er soms op een heel subtiele manier mee wil opscheppen! En wat is het soms moeilijk om niet trots te worden als iemand je een compliment geeft in de richting van je sterke eigenschappen. Stel je open voor de hulp van de Heilige Geest om je karakter te veranderen. Het resultaat is dat je stapsgewijs bevrijd wordt van de invloed van je oude natuur, waardoor je geestelijk leven wordt geblokkeerd.

Breng je sterke eigenschappen onder Gods heerschappij

Breng ook je sterke eigenschappen onder Gods leiding en heerschappij. Gebruik je gaven in liefde tot God en tot welzijn van je medemens en geef de eer aan God, die je deze gaven heeft gegeven. Het zal tot gevolg hebben dat je geestelijk zult vrucht dragen met resultaten, die eeuwigheidswaarde hebben. Het zal je ook de hoogst mogelijke vreugde en voldoening geven.

Bedank God voor het voorzien in je behoeften

Als je wedergeboren bent, kun je op God vertrouwen voor het voorzien in alles wat je nodig hebt. Hij heeft je geschapen met bepaalde innerlijke behoeften en geeft jou wat je nodig hebt, hoewel dat misschien niet precies is wij jij DENKT nodig te hebben...

Paulus heeft dat in zijn leven deze les geleerd en kon uit ervaring schrijven:

"Mijn God zal in al uw behoeften naar zijn rijkdom voorzien in Christus Jezus." (Filippenzen 4:19)

Bedank God dat Hij voorziet in jouw speciale behoeften en neem er genoegen mee (2Tess.5:18; 1Tim.6:8). Dat is de houding van onze nieuwe natuur, die op God gericht is. 

Laat je niet inpakken door je karaktergebonden behoeften

We hebben allemaal een stuk zelfbeheersing nodig om ons niet te laten opjagen door onze karakteristieke behoeften. Het is de laatstgenoemde "vrucht van de Geest" uit Galaten 5:22, maar allerminst de minst belangrijke! Daarom is het volgende van belang voor iedere gelovige:

1. Zorg dat je een goed beeld hebt van je eigen karakteristieke behoeften. 
2. Onderzoek biddend welke van deze behoeften een verkeerde rol zijn gaan spelen in je leven.
3. Belijd je zonden en je zondige gedragspatronen die daarmee in verband staan.
4. Bid (en blijf bidden) dat Gods Geest de vrucht van zelfbeheersing in je wil uitwerken.
5. Neem concrete stappen om de verkeerde invloed van je karakteristieke behoeften terug te dringen en vertrouw Jezus om "samen met jou" de overwinning te behalen over zondige gewoonten.

In de volgende hoofdstukken gaan we een en ander per karaktertype uitwerken.