Gewetensvolle typen zijn serieuze, plichtsgetrouwe, gedreven mensen die willen voldoen aan de verwachtingen en geven meer dan andere typen aandacht aan wat hun geweten zegt. 

Ze hebben behoefte aan normen, rechtvaardigheid en structuur. Ze zijn waarheidlievend, denken zwart-wit en hebben een hekel aan compromissen. Ze zijn daarin het tegenbeeld van gevoelsmatig-ruimhartige typen, die normen duidelijk minder belangrijk vinden dan waarden (vooral menselijke waarden).

Sterke eigenschappen

Gewetensvolle typen zijn plichtsgetrouw en serieus. Ze worden gewaardeerd om hun toewijding en goede werkprestaties. Meer dan alle andere karaktertypen zijn het gedreven mensen. Ze houden van uitdagingen in hun werk en stellen hoge eisen aan zichzelf. Wat ze eenmaal beginnen, maken ze ook af. Hun motto is: wat je doet, doe het goed. Alles wat ze doen moet nut hebben. Ze houden er geen bosjes vrienden op na, maar In hun relaties zijn ze erg trouw. Ze zijn geneigd nauwgezet  en consistent te handelen naar de normen waar ze voor gekozen hebben. Bij sommigen uit zich dat in ordelijkheid en netheid, bij anderen in het leveren van hoge kwaliteit werk in alle details. Het zijn meestal integere mensen die  van rechtvaardigheid en eerlijkheid houden. Ze hebben een afkeer van compromissen: het zijn vooral zwart-wit denkers. 

Beeld van God

Mensen die deze eigenschappen in zich hebben, tonen daarmee dat ze naar Gods evenbeeld zijn geschapen. God is immers volkomen rechtvaardig (zie goddelijke eigenschap "Rechtvaardig" in studiedeel "Schepper") en heeft ervoor gekozen aan de hoogste morele normen te voldoen. In alles is Hij het toppunt en de eerste is in alles. God is zeer toegewijd aan het welzijn van Zijn schepping. God houdt Zich nauwgezet aan de door Hem ingestelde normen, is volkomen consistent in Zijn handelen. Wij kunnen volledig aan op wat Hij zegt. 

God voorziet in behoeften

Voor gewetensvolle typen is het goed om te weten dat God in al hun behoeften voorziet. Gods Woord, inclusief wetten, leefregels en opdrachten zijn een bron van vreugde voor wie ze bestuderen. De langste Psalm, Psalm 119, gaat juist over dit onderwerp. In de Bijbel worden Gods normen voor een goed en rechtvaardig leven uitvoerig beschreven. De absolute waarheid van de Bijbel spreekt gewetensvolle typen ongetwijfeld aan.

Gaven

Vooral gewetensvolle typen kunnen door God gebruikt worden om hoge kwaliteit werk te verrichten en trouw Gods opdrachten uit te voeren. Denk maar aan Mozes, die Gods leefregels ontving en doorgaf en ook recht sprak onder het volk Israël (Ex.18:13). Ook de tabernakel precies heeft laten maken volgens Gods gedetailleerde bouwbeschrijving (Ex.40). Nog een voorbeeld is de schriftgeleerde Ezra die zich beijverd heeft om Gods wetten nauwkeurig toe te passen bij het volk Israël, nadat ze uit de ballingschap naar Jeruzalem waren teruggekeerd. Door hun trouwe toewijding en gevoel voor  rechtvaardigheid kunnen gewetensvolle typen een voorbeeld zijn voor andere gelovigen.

Gewetensvolle gelovigen willen doorgaans zo goed mogelijk leven naar de leefregels uit de Bijbel. Doordat hun geweten goed werkt, beseffen ze eerder dan andere typen wanneer zij zondigen. Ook zijn ze eerder in staat om te ontdekken of bijbels onderwijs zuiver naar de Bijbel is of niet.

Negatieve eigenschappen

Voor zover gewetensvolle typen zich niet door Gods Geest laten leiden, kunnen ze eigenschappen ontwikkelen, die aanleidingen zijn tot hardnekkige karakterzonden. Negatieve eigenschappen ontstaan vooral als ze te gewetensvol willen zijn of te weinig ruimhartig zijn in hun denken en handelen.

Gewetensvolle mensen zijn vaak te serieus bezig met alles, tot aan hobby’s toe. Ze zouden eens wat meer moeten ontspannen en genieten van alles om hen heen, vooral van mensen. Ze zijn vaak perfectionistisch en laten zich opjagen door hun hoge taakopvatting en hun hoge normen. Ze hebben de neiging tot een negatief zelfbeeld, ondefinieerbare schuldgevoelens en faalangst. Dat komt dan door een combinatie van innerlijke onzekerheid en te hoge normen. Gewetensvolle typen zijn van nature inflexibel en gespannen. Dat geeft aanleiding tot hoge psychische belasting. Gewetensvolle mensen zijn doorgaans stressgevoelig. 

Door hun sterke behoefte aan rechtvaardigheid hebben gewetensvolle typen de neiging om wettisch te zijn. Ze willen hun principes vaak te ver door te voeren, soms ten koste van menselijke waarden. Wettische gelovigen zijn vaak zwaar op de hand. Ze gaan niet zelden gebukt onder de last van de leefregels, die de Bijbel op hun schouders heeft gelegd en die ze zelf menen te moeten vervullen. Ze kunnen soms onbarmhartig en strikt zijn in hun optreden. Ze zijn kritisch ingesteld en dat is lang niet altijd bevorderlijk voor hun relaties met andere mensen. Ze kunnen ook de neiging hebben om wantrouwig te zijn en wrok te koesteren als ze menen dat ze onrechtvaardig behandeld zijn. 

Omgaan met negatieve eigenschappen

Gewetensvolle typen doen er goed aan zich te leren ontspannen, waarbij ze genieten van het goede dat ze van God hebben gekregen. Niet alles hoeft serieus te gebeuren!

Hun grootste knelpunt is dat ze geneigd zijn om zich te laten beheersen door hun geweten. In hoofdstuk "Vernieuwing van denken" in studiedeel "Verlicht verstand" is daar uitvoerig op ingegaan:

• Verkeerd zelfbeeld
• Perfectionisme
• Kritisch denken

Zie ook "Bevrijding van de leugen" in studiedeel "Overwinnend geloof".